Lợi nhuận gộp là gì? Đặc trưng, công thức tính lợi nhuận gộp?

Trong bất kỳ hoạt động kinh doanh nào thì lợi nhuận cũng chính là mục tiêu hướng đến. Trong đó, có thuật ngữ lợi nhuận gộp, khái niệm này được hiểu như thế nào và cách xác định nó ra sao.

1. Lợi nhuận gộp là gì?

Lợi nhuận gộp chính là giá trị chênh lệch của doanh thu bán ra thị trường và chi phí bỏ ra cho sản phẩm đó hoặc khấu trừ chi phí liên quan đến tạo ra sản phẩm, chi phí cung cấp dịch vụ… Như vậy lợi nhuận gộp có thể hiểu là lợi nhuận thu được sau khi trừ các chi phí giá vốn hàng bán hay còn gọi là doanh thu thuần.

Lợi nhuận gộp thường được xuất hiện trên các bảng sao kê thu nhập, báo cáo của công ty. Tùy thuộc vào mỗi thức sản xuất có các loại chi phí lao động khác nhau như:

– Giá trị mua nguyên liệu thực tế gồm phí vận chuyển

– Chi phí nhân công

– Số chi phí hao hụt

– Phí vận chuyển chế phẩm ( phí nhập kho, phí sản xuất tại công đoạn…)

Giá của thành phẩm là tất cả chi phí khi kết thúc quá trình sản xuất. Nó bao gồm chi phí từ các kho giữ thành phẩm đầu kỳ và sản xuất trong kỳ.

Tỉ suất lợi nhuận gộp là một chỉ số được sử dụng để đánh giá mô hình kinh doanh và sức khỏe tài chính của công ty bằng cách tiết lộ số tiền còn lại từ doanh thu sau khi trừ đi giá vốn hàng bán.

Lợi nhuận gộp trong tiếng Anh là Gross profit.

Xem thêm: Cách tính lợi nhuận và phân chia lợi nhuận, cổ tức trong công ty

2. Đặc trưng của lợi nhuận gộp:

– Lợi nhuận gộp đánh giá hiệu quả của một công ty trong việc sử dụng lao động và vật tư của họ trong sản xuất hàng hóa hoặc dịch vụ.

– Số liệu tính toán lợi nhuận gộp chỉ xem xét chi phí biến đổi, nghĩa là chi phí dao động theo mức sản lượng, chẳng hạn như:

+ Nguyên vật liệu

+ Lao động trực tiếp

+ Hoa hồng cho nhân viên bán hàng

+ Phí thẻ tín dụng khi mua hàng của khách hàng

+ Thiết bị

+ Phí vận chuyển

Xem thêm: Nguyên tắc, cách phân chia lợi nhuận khi góp vốn hợp tác kinh doanh

Như vậy, lợi nhuận gộp là lợi nhuận mà công ty có được sau khi đã trừ đi các chi phí có liên quan đến việc sản xuất, buôn bán sản phẩm hoặc phần chí phí có liên quan đến việc cung cấp dịch vụ của công ty, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần phải quản lý vận hành doanh nghiệp một cách hiệu quả do đó lợi nhuận gộp sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn khách quan về thu nhập và là cơ sở để doanh nghiệp đưa ra những kế hoạch, chiến lược để xây dựng và phát triển.

Lợi nhuận gộp có vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp vì thông qua đó có thể đánh giá được hiệu quả của doanh nghiệp trong quá trình sử dụng lao động và những nguồn vật tư của mình.

Theo định nghĩa chung, lợi nhuận gộp không bao gồm chi phí cố định hoặc chi phí phải được thanh toán bất kể mức sản lượng. Chi phí cố định bao gồm tiền thuê nhà, quảng cáo, bảo hiểm, tiền lương cho nhân viên không liên quan trực tiếp đến sản xuất và vật tư văn phòng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một phần chi phí cố định được chỉ định cho từng đơn vị sản xuất theo chi phí hấp thụ, được yêu cầu cho báo cáo bên ngoài theo nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung (GAAP). Ví dụ: nếu một nhà máy sản xuất 10.000 vật dụng trong một khoảng thời gian nhất định và công ty trả 30.000 đô la tiền thuê cho tòa nhà, chi phí 3 đô la sẽ được quy cho mỗi vật dụng theo chi phí hấp thụ.

Lợi nhuận gộp không nên nhầm lẫn với lợi nhuận hoạt động, còn được gọi là thu nhập trước lãi và thuế (EBIT), là lợi nhuận của công ty trước khi lãi và thuế được tính vào. Lợi nhuận hoạt động được tính bằng cách trừ chi phí hoạt động từ lợi nhuận gộp.

Lợi nhuận gộp trong mỗi đơn vị, doanh nghiệp đều có những vai trò và ý nghĩa rất quan trọng. Cụ thể chúng có vai trò như sau:

– Đánh giá doanh nghiệp đó đang hoạt động như thế nào? Tuy nhiên, có điều mọi người cần lưu ý đó chính là trên báo cáo tài chính lãi gộp của doanh nghiệp dương cũng chưa chắc họ có lãi.

– Đánh giá được lĩnh vực kinh doanh đang có thật sự đi đúng hướng hay không. Các doanh nghiệp nên lấy đây làm trọng tâm để đưa ra sự định hướng phát triển doanh nghiệp được tốt hơn. Nếu lĩnh vực kinh doanh đó đem lại số lãi lớn thì nên tiếp tục phát huy. Ngược lại có thể tìm ra hướng đi mới.

Xem thêm: Mẫu thông báo về chuyển lợi nhuận ra nước ngoài mới nhất

– Giúp sánh các đổi thủ cùng ngành với nhau để biết được đơn vị nào đang có sự kinh doanh tốt hơn. Từ đó, mỗi đơn vị sẽ đưa ra được sự phát triển và định hướng riêng cho mình để có thể có được lãi gộp tốt nhất.

3. Công thức tính lợi nhuận gộp:

– Lợi nhuận gộp sẽ xuất hiện trên báo cáo thu nhập của công ty và có thể được tính bằng cách trừ đi giá vốn hàng bán từ doanh thu. Những số liệu này có thể được tìm thấy trên báo cáo thu nhập của công ty.

– Xác định lợi nhuận gộp

Lợi nhuận gộp = Doanh thu bán hàng – Giá vốn hàng bán (COGS)

Ví dụ 1: Một doanh nghiệp thu 200.000 đô la doanh thu bán hàng. Chúng ta hãy giả sử rằng chi phí hàng hóa bao gồm 20.000 đô la mà nó chi cho sản xuất vật tư, cộng với 80.000 đô la mà nó phải trả cho chi phí lao động.

Lợi nhuận gộp của công ty trong trường hợp này là 200.000 – (20.000 + 80.000) = 100.000 đô la.

Có thể nói, sau khi trừ đi giá vốn hàng bán, công ty tự hào có mức lãi gộp 100.000 đô la.

Chỉ số này cho biết mỗi đồng doanh thu thu về tạo ra được bao nhiêu đồng thu nhập. Trên thị trường kinh doanh để so sánh các công ty trên cùng lĩnh vực người ta cũng sử dụng hệ số biên lợi nhuận gộp để xác định độ thành công, tiềm năng của mỗi doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có hệ số biên lợi nhuận càng cao thì số lãi ròng của doanh nghiệp càng lớn. Đồng nghĩa với việc khả năng quản lý kiểm soát chi phí tốt hơn so với các công ty doanh nghiệp khác cùng lĩnh vực.

Xem thêm: Phân chia lợi nhuận theo tỉ lệ góp vốn trong công ty TNHH qua tình huống cụ thể

+ Doanh thu thuần là khoản doanh thu bán hàng sau khi đã trừ các khoản giảm trừ doanh thu như: thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu hàng bán bị trả lại,…

+ Giá vốn là toàn bộ chi phí để tạo ra một sản phẩm. Nó liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm giá vốn hàng xuất kho, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Sự hình thành giá vốn hàng bán được phân biệt ở các giai đoạn khác nhau trong quá trình sản xuất.

Hệ số biên lợi nhuận gộp (%) = Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần

Hệ số biên lợi nhuận gộp hoặc tỷ lệ lãi gộp (gross margin / gross profit rate) có thể cho biết mỗi đồng doanh thu thu về tạo ra được bao nhiêu đồng thu nhập tức là khả năng sinh lời của một số vốn đầu tư nhất định. Hệ số biên lợi nhuận gộp là một chỉ số rất hữu ích khi tiến hành so sánh các doanh nghiệp trong cùng một ngành với nhau thể hiện được độ cạnh tranh với các đối thủ khác.

Lợi nhuận gộp được sử dụng để tính toán tỉ suất lợi nhuận gộp. Cụ thể:

Tỉ suất lợi nhuận gộp (%) = Lợi nhuận gộp / Doanh thu

Trong một số trường hợp, doanh thu được thay bằng doanh thu thuần và tỉ suất lợi nhuận gộp được tính bằng công thức:

Tỉ suất lợi nhuận gộp (%) = Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần

Xem thêm: Tư bản thương nghiệp là gì? Lợi nhuận của tư bản thương nghiệp?

– Lợi nhuận gộp không nên nhầm lẫn với lợi nhuận hoạt động, còn được gọi là thu nhập trước lãi vay và thuế (EBIT), là phần lợi nhuận của công ty trước khi lãi và thuế được tính vào. Lợi nhuận hoạt động được tính bằng cách trừ chi phí hoạt động từ lợi nhuận gộp.

Sự khác biệt giữa lợi nhuận gộp và tỷ suất lợi nhuận gộp

– Lợi nhuận gộp có thể được sử dụng để tính tỷ lệ lãi gộp (Hệ số biên lợi nhuận gộp). Được biểu thị bằng phần trăm doanh thu, số liệu này hữu ích để so sánh hiệu quả sản xuất của một công ty theo thời gian. Đơn giản so sánh lợi nhuận gộp từ năm này sang năm khác hoặc quý này sang quý khác có thể gây hiểu nhầm, vì lợi nhuận gộp có thể tăng trong khi tỷ lệ lãi gộp giảm, một xu hướng đáng lo ngại có thể khiến một công ty rơi vào nước sôi lửa bỏng.

– Lưu ý: Thuật ngữ ở đây có thể gây ra một số nhầm lẫn: “hệ số biên lợi nhuận gộp” có thể được sử dụng để có nghĩa là lợi nhuận gộp và tỷ lệ lãi gộp. Lợi nhuận gộp được biểu thị dưới dạng giá trị tiền tệ, tỷ suất lợi nhuận gộp tính theo tỷ lệ phần trăm. Công thức tính tỷ suất lợi nhuận gộp như sau:

– {Lợi nhuận gộp} = {Doanh thu} – {Giá vốn hàng bán} / {Doanh thu}

Tỷ suất lợi nhuận gộp thay đổi rất lớn theo ngành. Ví dụ, các cửa hàng thực phẩm và đồ uống và các công ty xây dựng có tỷ suất lợi nhuận gộp mỏng như dao cạo, trong khi ngành chăm sóc sức khỏe và ngân hàng được hưởng lợi lớn hơn nhiều.

Ví dụ về cách sử dụng lợi nhuận gộp:

Dưới đây là một ví dụ về cách tính lợi nhuận gộp và tỷ suất lợi nhuận gộp, sử dụng báo cáo thu nhập hàng năm 2016 của Ford Motor Co.

Xem thêm: Lợi nhuận giữ lại là gì? Ý nghĩa và các cách tìm lợi nhuận giữ lại?

Doanh thu: (tính bằng triệu USD)

  • Ô tô: 141,546
  • Các dịch vụ tài chính: 10.253
  • Khác: 1

=> Tổng doanh thu: 151.800

Chi phí: (tính bằng triệu USD)

  • Chi phí bán hàng ô tô: 126,584
  • Bán hàng, hành chính và các chi phí khác: 12.196
  • Dịch vụ tài chính quan tâm, điều hành và các chi phí khác: 8.904

=> Tổng giá cả và chi phí: 147.684

Để tính lợi nhuận gộp, trước tiên, chúng ta cộng tổng chi phí hàng bán, tổng số tiền lên tới $ 126,584. Chúng không bao gồm chi phí bán hàng, hành chính và các chi phí khác vì đây chủ yếu là chi phí cố định. Sau đó, chúng ta trừ đi giá vốn hàng bán từ doanh thu để có được lợi nhuận gộp là $ 151,800 – $ 126,584 = $ 25,216 triệu.

Để có được tỷ suất lợi nhuận gộp, chúng ta chia lợi nhuận gộp cho tổng doanh thu cho mức ký quỹ $ 25,216 / $ 151,800 = 16,61%. Điều này so sánh thuận lợi với mức trung bình của ngành công nghiệp ô tô khoảng 14%, cho thấy Ford hoạt động hiệu quả hơn so với các công ty cùng ngành.

Tóm lại, lợi nhuận gộp là một trong những tiêu chí để đánh giá mức độ hoạt động của mỗi doanh nghiệp. Đây là một trong những chỉ số vô cùng quan trọng và cần thiết của mỗi công ty. Để tính được lãi suất cũng như nắm bắt được lợi nhuận hiệu quả trong kinh doanh các doanh nghiệp cần phải thực hiện khâu tính lợi nhuận gộp. Lợi nhuận gộp thường xuất hiện trên các văn bảo báo cáo, kế hoạch kinh doanh của mỗi đơn vị, tổ chức kinh doanh bất kỳ vì vậy đây là bước không thể thiếu khi hoạt động kinh doanh thực tế.